Discussie: Vertellen uit ander perspectief

V vertelacademie

Jolanda plaatste op het (inmiddels opgeheven) publieke deel van het Vertelforum een onderwerp over vertellen vanuit een ander perspectief.

Als vrouw een man spelen

10 Aug 2012 09:12

Beste verhalenvertellers,

Als beginnende verteller heb ik een vraag: Kan ik als vrouw een verhaal vertellen vanuit een man? Ik wil niet als verteller over de man vertellen maar de man vertelt zijn eigen verhaal. Misschien is dat wel 'not done', dan hoor ik dat graag. Mocht het wel kunnen, kunnen jullie dan tips geven waar ik op moet letten (naast het feit dat ik misschien geen rokje aan moet trekken ?)

Alvast bedankt!

Met een hartelijke groet,
Jolanda

 

Dag Jolanda,

Dat is een mooie vraag!
Ik vind dat dit kan. Als je mensen echt meeneemt in je verhaal, in je personage denk ik dat het publiek zich er tijdens de vertelling niet echt meer bewust van is dat er een vrouwelijke verteller staat die een man speelt. Belangrijk is om je goed te verdiepen in je vertelpersonage (maar dat is eigenlijk altijd al belangrijk). Wie is het? Hoe staat hij in het leven? Hoe denkt hij? Hoe is de verhouding met de andere personages in het verhaal? Hoe beweegt hij, hoe is de lichaamshouding? (zonder meteen te overdrijven). En nadat je deze vragen hebt beantwoord; Hoe staat jouw personages in het verhaal?
Het is de opdracht rond ‘Perspectief’ die je bij Ailun in de basiscursus hebt gedaan. Als hulpmiddel staat op de website van de Vertelacademie een werkblad over perspectief dat je bij je voorbereiding kunt gebruiken.

Als 'vertellen vanuit een ander geslacht' voorkomt bij de perspectief oefening in basiscursus dan vraag ik mensen wel altijd waarom ze een ander geslacht hebben gekozen dan het eigen. Als er geen speciale reden voor is dan adviseer ik bv. om een zoon te veranderen in een dochter. Dat doe ik niet omdat het niet goed is om een ander geslacht te spelen, maar omdat het mij moeilijker lijkt. Zeker als iemand deze opdracht voor het eerst doet. Kortom, stel jezelf bij je perspectiefkeuze de vraag; “Waarom wil ik dit verhaal vertellen door de ogen van een man? Wat levert dit extra op?”

Dus ik zou zeggen; Probeer maar uit!

Ondanks de vakantietijd ben ik benieuwd of er anderen zijn die hier ervaring mee hebben!
Of tips! Of andere ideeën over dit thema...


Groet, Raymond

 

Hai Jolanda,

Je maakt het jezelf niet gemakkelijk. Ik heb het een keer gedaan als volgt; Ik ben begonnen met te vertellen wat en hoe de vrouwelijke hoofdpersoon dacht, haar emoties enz. Vandaar nam ik het als vrouw over en begon aan het eigenlijke verhaal. Je hebt dan een soort van inleiding. Mijn indruk toen was dat het werkte, maar ik moet je eerlijk bekennen dat het mij niet meeviel.
Ik wens je succes en ben benieuwd naar je ervaring.

Herman

 

Tot nog toe heb ik meestal ervoor gekozen vanuit een mannelijke figuur te vertellen (vader, zoon) omdat dat toch wat makkelijker voor te stellen is. Tijdens de vervolgcursus (meen ik) heb ik wel een keer verteld vanuit een vrouw bij Bomans verhaal over het derde ballonnetje. Het is al even geleden maar ik geloof dat het daar een oude moeder of tante van de ridder betrof. Gaf toen geen enkele verwarring, waarschijnlijk omdat ik gewoon vanaf het begin duidelijk maakte die persoon te zijn.
Zo heb ik twee illustraties van het duidelijke verhaal van Raymond. Mogelijkheden om wel of juist niet vanuit de andere sekse te vertellen.

Succes met je keuze en de uitvoering!

Frank

 

Beste Raymond, Herman en Frank,

Heel hartelijk bedankt voor de feedback, de gedachten en de tips! Hier kan ik iets mee, en ik ga het zeker uitproberen. Ik zal het verhaal gaan uitwerken, en jullie laten weten hoe het is gegaan!

Hartelijke groet,

Jolanda

 

a, natuurlijk kan dat!

Al een aantal jaar vertel ik de winnende verhalen van een literaire schrijfwedstrijd voor jongeren hier in Amersfoort. Nadeel is dat je daarbij het verhaal niet zelf kunt kiezen en dat je relatief dicht bij de tekst moet blijven. Het toeval wil dat al twee keer de hoofdpersoon uit het winnende verhaal van de oudste leeftijdscategorie (18-25 jaar) een man was en dat het verhaal geschreven was vanuit het "ik"-perspectief. Ik had dus geen keus.

Het grappige was dat de eerste keer mijn (mannelijke!) collega-verteller, die ook een deel van de verhalen op zich neemt, gelijk zei: "Doe jij dat verhaal maar, ik denk dat dat jou meer ligt."

De eerste keer vond ik het best spannend. Maar beide verhalen behoren tot mijn mooiste vertelmomenten. Ik heb nooit achteraf gehoord dat men het raar vond, niet begreep of iets dergelijks (alleen maar complimenten )

Ik denk dat het gewoon een kwestie is van doen. Als het goed is wordt uit de context na een paar zinnen al duidelijk dat "ik" een man is. Ik heb verder geen moeite gedaan om mannelijk te praten, bewegen, e.d., ik denk dat dat alleen maar gekunsteld overkomt.
Als je het verhaal goed verteld, het zélf voor je ziet en dat (met de gebruikelijke verteltechnieken) aan je publiek overbrengt, dan is er niemand die er nog op let dat jij toevallig van het andere geslacht bent.
Als je vertelt vanuit het perspectief van een fantasiewezen of zelfs een voorwerp, is er toch ook niemand die zegt: "Ja maar, die verteller is een mens?!"

Dus gewoon proberen en genieten. Succes ermee!
Melanie

 

Nog een aanvulling:
Wat ik hierboven beschreef was overigens voor een volwassen publiek. Ik kan me voorstellen dat het voor (jonge) kinderen wel uitmaakt, omdat het voor hen in het algemeen lastiger is om iets vanuit een ander perspectief te zien.

Groet, Melanie

 

Beste Jolanda en de anderen,

Afgelopen jaar had ik op het conservatorium een eindexamenklas met alleen maar vrouwen. In hun eindexamenproductie zat onvermijdelijk toch in elk geval één mannenrol.

Met die studente ben ik eerst op zoek gegaan naar de kenmerken van het karakter van de rol. Eigenlijk bleken die wezenlijker dan de vraag wat mannelijk of vrouwelijk is! Raymond zegt dat eigenlijk ook.

Maar daarna begon ze mannen te observeren. En innerlijk mee te bewegen met hun bewegingspatroon. En toen ontdekte ze opeens een paar kenmerkende verschillen. Manieren van lopen, staan, zitten die zij zelf nóóóóit zo zou doen. Die in haar rol integreren heeft haar enorm geholpen. En haar enorm veel lol opgeleverd!
Verschillen kunnen bijvoorbeeld liggen op gebieden als:

  • zwaarder/geaarder of lichter lopen
  • stijver of losser in de heupen bewegen
  • vloeiendere of hoekigere gebaren
  • manieren van zitten gaan en opstaan
  • stralender/ontwapenender of krachtiger stellend
  • enzovoorts.


Het Werktheater benoemde deze werkwijze in de zeventiger jaren zelfs als een soort eigen methode om rollen gestalte te geven: gewoon op straat gaan rondlopen tot je opeens iemand ziet die jouw rol zou kunnen zijn. En die dan meebewegend bestuderen, je eigen maken. Heel interessant en verrijkend om zomaar eens te doen. Het drukke centrum van een grotere stad als Utrecht of Amsterdam, met zijn levendige bonte verzameling individuen, is schitterend werkterrein.

Kortom: een heerlijke uitdaging - heel veel succes, met een hartelijke groet,

Walter.

Melanie en Walter, HEEL ERG bedankt, dit helpt enorm, en geeft voldoende vertrouwen om het te gaan doen!

Hartelijke groet,
Jolanda